Αναρρίχηση Βράχου
Μια από τις πιο κυρίαρχες μορφές ορειβασίας σήμερα. Το καθοριστικό κριτήριο για την ένταξη σε αυτή την ομάδα είναι το περιβάλλον στο οποίο διεξάγεται η δραστηριότητα, δηλαδή οι βράχοι. Είτε πρόκειται για βράχους ύψους μερικών δεκάδων μέτρων, εκατοντάδων μέτρων, είτε για ογκόλιθους (boulders) στο δάσος.
Στους βράχους, η αναρρίχηση μπορεί να προσεγγιστεί είτε παραδοσιακά (trad) είτε γυμναστικά (sport climbing). Αυτό εξαρτάται από τις συνθήκες και τους κανόνες που έχουν θεσπίσει οι άνθρωποι σε κάθε συγκεκριμένη περιοχή.
Αν έπρεπε να κάνουμε έναν διαχωρισμό σε σχέση με τα πετρώματα, αυτός θα βασιζόταν στα εξής κυρίαρχα πετρώματα:
1. Ασβεστολιθική Αναρρίχηση (Limestone)
Είναι η «κανονική» αναρρίχηση για την Ελλάδα, καθώς το 90% των πεδίων αποτελείται από υψηλής ποιότητας ασβεστόλιθο.
Περιοχές: Κάλυμνος, Λεωνίδιο, Βαράσοβα, Αττική.
Εδώ αναπτύσσεται κυρίως η αθλητική αναρρίχηση (sport climbing).
2. Αναρρίχηση σε Κροκαλοπαγή Βράχο (Conglomerate)
Αποτελεί την πιο εμβληματική «ειδική» κατηγορία στην Ελλάδα.
Περιοχή: Μετέωρα.
Χαρακτηριστικά: Συμπαγές μείγμα από βότσαλα και άμμο. Απαιτεί τελείως διαφορετική τεχνική (ισορροπία σε βότσαλα) και διέπεται από αυστηρούς ηθικούς κανόνες (ελάχιστα βύσματα, παραδοσιακή προσέγγιση).
3. Αναρρίχηση σε Γρανίτη & Μάρμαρο
Πρόκειται για λιγότερο διαδεδομένες αλλά διακριτές κατηγορίες.
Γρανίτης: Κυρίως στην Τήνο (Exomvourgo), όπου η αναρρίχηση γίνεται σε σχισμές και πλάκες με μεγάλη τριβή.
Μάρμαρο: Εντοπίζεται κυρίως σε παλιά λατομεία (π.χ. στην Αττική, όπως η Πεντέλη).
Ο Ουσιαστικός Διαχωρισμός στην Ελλάδα
Στην ελληνική ορειβατική κοινότητα, η κύρια διάκριση γίνεται ανάμεσα σε:
Παραδοσιακή Αναρρίχηση (Trad): Σε μεγάλες ορθοπλαγιές (π.χ. Βαράσοβα, Όλυμπος, Γκιώνα) όπου ο αναρριχητής τοποθετεί τις δικές του ασφάλειες.
Αθλητική Αναρρίχηση (Sport): Σε οργανωμένα πεδία με μόνιμα βύσματα (bolts).
Bouldering (Αναρρίχηση σε ογκόλιθους)
Μια κατά λέξη μετάφραση θα μπορούσε να είναι «παιχνίδι με τους ογκόλιθους» και, όπως υποδηλώνει η λέξη, πρόκειται κυρίως για αναρρίχηση σε μεγάλους βράχους. Το ύψος τους κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 2 και 5 μέτρων. Γίνεται χωρίς σχοινιά ασφαλείας και, σε περίπτωση πτώσης, ο αναρριχητής πηδά στο έδαφος. Αυτό το αγώνισμα πλησιάζει πολύ στον χαρακτήρα της πραγματικής γυμναστικής. Ο αναρριχητής βρίσκεται κοντά στο έδαφος, απαλλαγμένος από το ψυχολογικό βάρος του φόβου της πτώσης, και μπορεί να αφοσιωθεί πλήρως στην εκτέλεση της πιο απαιτητικής κίνησης. Η αναρρίχηση γίνεται είτε προς την κορυφή του ογκόλιθου είτε πλευρικά (τραβέρσα). Στο bouldering υπάρχουν ακριβώς καθορισμένες διαδρομές, που περιλαμβάνουν ακόμη και τη χρήση συγκεκριμένων πατημάτων και πιασιμάτων, ενώ μερικές φορές η διαδρομή ξεκινά από καθιστή ή ξαπλωτή θέση.
Επίσης, το bouldering εξασκείται σε τεχνητές πίστες, όπου διεξάγονται και οι περισσότεροι σχετικοί αγώνες.
Κατ’ εξαίρεση, το πεδίο μπορεί να είναι τόσο ψηλό ώστε η πτώση να αρχίσει να προκαλεί φόβο. Αυτό το όριο δεν είναι επακριβώς ορισμένο, οπότε το bouldering μπορεί ξαφνικά να μετατραπεί σε free solo (μοναχική αναρρίχηση χωρίς ασφάλιση).
Παγοαναρρίχηση
Το πεδίο για μια ορειβατική επίδοση δεν χρειάζεται να είναι μόνο ο βράχος, αλλά μπορεί να είναι και ο πάγος. Αυτό το στοιχείο μπήκε στην ορειβασία χάρη στα υψηλά όρη που φτάνουν στη ζώνη του αιώνιου χιονιού και πάγου. Εκεί οι ορειβάτες αναγκάστηκαν —αρχικά στους παγετώνες και αργότερα στις ορθοπλαγιές των κορυφών— να εξοικειωθούν με την κίνηση στον πάγο χρησιμοποιώντας ειδικές τεχνικές, με τη βοήθεια πιολέ (αξίνες πάγου) και κραμπόν. Κάποιοι βρήκαν ενδιαφέρον σε αυτό, ανέπτυξαν τις τεχνικές και, κυρίως κατά τη διάρκεια του χειμώνα, άρχισαν να αναζητούν πεδία πάγου και εκτός των μεγάλων οροσειρών. Σήμερα, η κύρια δράση σε αυτό το αγώνισμα λαμβάνει χώρα έξω από τα υψηλά βουνά, κυρίως σε παγωμένους καταρράκτες σε ορεινές κοιλάδες κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
Εξέλιξη της Παγοαναρρίχησης: Mixed Climbing και Drytooling
Από την παγοαναρρίχηση εξελίχθηκαν περαιτέρω αγωνίσματα, όπως η σύγχρονη μεικτή αναρρίχηση (mixed climbing) και το drytooling. Αυτή η εξέλιξη προέκυψε επειδή ένας καταρράκτης πάγου θεωρούνταν δύσκολος όταν είχε τμήματα με διακοπή του πάγου, δηλαδή με γυμνό βράχο. Στην προσπάθεια για μέγιστη επίδοση, οι αναρριχητές άρχισαν να αναζητούν διαδρομές με όλο και λιγότερο πάγο, μέχρι που χρειάστηκε να τοποθετούν τα πιολέ και τα κραμπόν απευθείας στον βράχο. Αυτό το αγώνισμα ονομάζεται σύγχρονη μεικτή αναρρίχηση. Όταν ο πάγος απουσιάζει εντελώς από τη διαδρομή, το αγώνισμα μετατρέπεται σε drytooling.
Η παγοαναρρίχηση και αργότερα το drytooling εντάχθηκαν και στην αγωνιστική αναρρίχηση. Για αυτούς τους αγώνες κατασκευάζονται τεχνητές πίστες με στοιχεία πάγου. Οι αθλητές διαγωνίζονται στη δυσκολία (lead), στην ταχύτητα (speed), αλλά και στο ice bouldering.
Ορειβασία και Ορειβασία Υψηλού Βουνού
Πρόκειται για μια άλλη μορφή ορειβασίας που καθορίζεται από το περιβάλλον στο οποίο διεξάγεται: τα βουνά. Είναι το αρχικό πεδίο στο οποίο γεννήθηκε το άθλημα της ορειβασίας. Ωστόσο, η έννοια «βουνό» είναι πολύ ευρεία, γι’ αυτό χρησιμοποιείται ο διαχωρισμός σε κατηγορίες: βουνά, μεσαία υψηλά όρη και υψηλά όρη.
- Βουνά: Αναφερόμαστε σε μη αλπικά περιβάλλοντα, όπου οι σχετικές υψομετρικές διαφορές συνήθως δεν φτάνουν τα 1.500 μ. και το απόλυτο υψόμετρο δεν υπερβαίνει τα 2.000-2.500 μ. (π.χ. Πιέρια όρη, Highlands Σκωτίας).
- Μεσαία υψηλά όρη: Χαρακτηρίζονται από τυπικό αλπικό ανάγλυφο διαμορφωμένο από παγετώνες, με μεγάλες υψομετρικές διαφορές άνω των 1.500 μ. και υψόμετρο μεταξύ 2.500 και 5.000 μ. (π.χ. Άλπεις, Όλυμπος, Πυρηναία).
- Υψηλά όρη : Συνήθως ορίζονται εκείνα που υπερβαίνουν τα 5.000 μ. (π.χ. Καύκασος, Παμίρ, Ιμαλάια στην Ευρασία, ή οι Άνδεις και τα Βραχώδη Όρη στην Αμερική).
Για τη μορφή της ορειβασίας που ασκείται σε κάθε οροσειρά, εκτός από το υψόμετρο, καθοριστικό ρόλο παίζει και το αν υπάρχουν αιώνια χιόνια και πάγοι. Για τις ανάγκες της ορειβασίας, χρησιμοποιείται επιπλέον ο διαχωρισμός σε βουνά με παγετώνες και βουνά χωρίς παγετώνες.
Στα χαμηλότερα βουνά χωρίς παγετώνες, η δραστηριότητα αφορά συνήθως την αναρρίχηση βράχου. Οι αναβάσεις έχουν μήκος αρκετών σχοινιών (multi-pitch), επικρατεί ορεινό κλίμα και οι προσεγγίσεις στη βάση των διαδρομών είναι μεγαλύτερες.
Στα μεσαία υψηλά όρη χωρίς παγετώνες, οι δυσκολίες αυξάνονται, οι αποστάσεις είναι ακόμη μεγαλύτερες, τα προβλήματα προσανατολισμού εντείνονται και το κλίμα είναι αισθητά πιο τραχύ.
Στα μεσαία υψηλά όρη με παγετώνες, συμβαίνει μια ριζική αλλαγή στον χαρακτήρα του περιβάλλοντος. Τα υψηλότερα τμήματα των κοιλάδων καλύπτονται από παγετώνες, στις πλαγιές των βουνών υπάρχει αιώνιο χιόνι. Είναι απαραίτητη η χρήση ειδικού εξοπλισμού για την κίνηση σε πάγο και χιόνι. Πάνω από τα 3.000 μέτρα περίπου, προστίθεται η δυσκολία του υψομέτρου και η ανάγκη για εγκλιματισμό.
Στα βουνά και τα μεσαία υψηλά όρη χωρίς παγετώνες, μπορεί κανείς να συναντήσει πεδία διαμορφωμένα για «γυμναστική» αναρρίχηση διαδρομών πολλών σχοινιών (sport multi-pitch). Ωστόσο, αυτά δεν είναι πολλά. Σε αυτά τα βουνά κυριαρχεί συντριπτικά η παραδοσιακή ορειβασία. Στα μεσαία υψηλά όρη με παγετώνες, το ίδιο το περιβάλλον, λόγω της δυσπρόσιτης φύσης του, επιβάλλει συνήθως την παραδοσιακή προσέγγιση.
Στα υψηλά όρη (άνω των 5.000μ.), το περιβάλλον είναι συνήθως τόσο ακραίο που οι άνθρωποι συχνά καταφεύγουν σε οργανωτικές ή τεχνολογικές λύσεις. Αποτέλεσμα της οργανωτικής προσέγγισης είναι η λεγόμενη Ορειβασία Τύπου «Αποστολή» (expedition climbing), η ουσία της οποίας είναι η μεταφορά του προβλήματος από μια μικρή ομάδα σε μια πολυμελή ομάδα ανθρώπων, των οποίων η εργασία είναι σχολαστικά οργανωμένη. Τον στόχο, την κορυφή, προσεγγίζει τελικά μόνο μια επιλεγμένη ομάδα που αντιπροσωπεύει την προσπάθεια ολόκληρης της αποστολής. Η τεχνολογική βοήθεια στα υψηλά όρη, πέρα από τον ειδικό εξοπλισμό, εκφράζεται κυρίως με τη χρήση συσκευών οξυγόνου, οι οποίες μετριάζουν τις αρνητικές επιπτώσεις του μεγάλου υψομέτρου.
Ωστόσο, ακόμη και στα υψηλά όρη και τις ακραίες συνθήκες τους, ασκείται ορειβασία σύμφωνα με την παραδοσιακή αντίληψη. Έκφραση αυτής της προσπάθειας είναι το λεγόμενο «αλπικό στυλ» (alpine style), όπου οι μέθοδοι των μεσαίων υψομέτρων μεταφέρονται στα υψηλά όρη. Ειδικά στα Ιμαλάια, σε υψόμετρα άνω των 8.000 μέτρων, αυτή θεωρείται μία από τις πιο απαιτητικές ορειβατικές δραστηριότητες.
Bigwall (Αναρρίχηση μεγάλων ορθοπλαγιών)
Μια ιδιαίτερη κατηγορία αναρρίχησης πολλών σχοινιών είναι το λεγόμενο bigwall. Πρόκειται για την ανάβαση σε πολύ υψηλές ορθοπλαγιές, οι οποίες είναι εξαιρετικά απότομες και με ελάχιστο ανάγλυφο. Σε αυτούς τους τοίχους χρησιμοποιούνται συνήθως ειδικές τακτικές και μέσα, γεγονός που διαφοροποιεί αυτή την ανάβαση από όλα τα άλλα αγωνίσματα και την καθιστά αυτοτελές αγώνισμα. Η τακτική bigwall μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο σε απλά βουνά όσο και σε μεσαία ή υψηλά όρη.
Η αναρρίχηση bigwall γεννήθηκε στις ΗΠΑ, στην περιοχή Yosemite. Στην Ευρώπη, οι πιο γνωστές ορθοπλαγιές bigwall βρίσκονται στη Νορβηγία (Trollryggen, Kjerag) ή στην Ιταλία (Qualido).
Στην Ελλάδα, η αναρρίχηση “big wall” (πολλαπλών σχοινιών σε μεγάλες ορθοπλαγιές) επικεντρώνεται σε εμβληματικά πεδία με εντυπωσιακό ύψος και ιστορική σημασία:
Κορυφαίοι Προορισμοί Big Wall
Γκιώνα (Ορθοπλαγιά Συκιάς): Η μεγαλύτερη ορθοπλαγιά των Βαλκανίων, με κάθετα τμήματα που φτάνουν από 1.000 έως 2.500 μέτρα.
Μετέωρα: Προσφέρουν μοναδικές διαδρομές σε κροκαλοπαγείς πύργους, όπως ο Pillar of Dreams (9 σχοινιές) και το Egg Dance (5 σχοινιές). Υπάρχουν πάνω από 100 βράχοι διαθέσιμοι για αναρρίχηση.
Βαράσοβα: Μια από τις πιο διάσημες ορθοπλαγιές στην Αιτωλοακαρνανία, γνωστή για τις μεγάλες διαδρομές της δίπλα στη θάλασσα.
Λεωνίδιο: Αν και κυριαρχεί το sport climbing, διαθέτει πλήρως ασφαλισμένες διαδρομές πολλαπλών σχοινιών (multi-pitch) που φτάνουν τα 250 μέτρα σε ύψος.
Χειμερινή Ορειβασία
Το ίδιο το όνομα θα μπορούσε να δώσει την εντύπωση ότι χειμερινή ορειβασία είναι απλώς οτιδήποτε ορειβατικό γίνεται κατά τη χειμερινή περίοδο. Αυτό όμως δεν θα ήταν ακριβές. Αρχικά, πρέπει προφανώς να είναι δραστηριότητες που γίνονται σε εξωτερικό χώρο, ώστε να επιδρά το κρύο. Μια άλλη απαραίτητη προϋπόθεση είναι το πεδίο, λόγω του χειμώνα, να αλλάζει εντελώς χαρακτήρα σε σύγκριση με το καλοκαίρι. Σε ορισμένες χώρες δεν δίνεται τόσο μεγάλη έμφαση σε αυτόν τον διαχωρισμό, ενώ για παράδειγμα στα Τάτρα της Σλοβακίας, στον Όλυμπο, στα Πιέρια ή στα Highlands της Σκωτίας, αυτό το κριτήριο θεωρείται πολύ σημαντικό. Οι αλλαγές του πεδίου μεταξύ χειμώνα και καλοκαιριού στην ευρωπαϊκή κλιματική ζώνη συμβαίνουν κυρίως στα μεσαία όρη χωρίς παγετώνες. Αυτά τα βουνά το χειμώνα καλύπτονται από χιόνι, στις ορθοπλαγιές σχηματίζεται πάγος και η οροσειρά αλλάζει εντελώς πρόσωπο. Η ορειβασία που ασκείται εκεί αξίζει πλήρως τον τίτλο της «χειμερινής ορειβασίας» και αποτελεί μια ιδιαίτερη δράση.
Ενδιαφέρον στοιχείο: Το “αλπικό στυλ” θεωρείται η “καθαρότερη” μορφή ορειβασίας, καθώς ο ορειβάτης μεταφέρει όλα τα εφόδιά του στην πλάτη, χωρίς σταθερά σχοινιά ή υποστήριξη από άλλους.
Ορειβατική Πεζοπορία
Η πιο αυθεντική μορφή ορειβασίας. Οι διαδρομές ανάβασης στην ορειβατική πεζοπορία ταυτίζονται πολύ συχνά με τις διαδρομές των εξερευνητών των βουνών και των πρωτοπόρων της ορειβασίας. Εκτός από το κίνητρο της ανάβασης σε μια κορυφή ή κάποιον άλλο στόχο, στην ορειβατική πεζοπορία συνυπάρχει επίσης η επιθυμία για περιπλάνηση στην οροσειρά και τη γνωριμία μαζί της. Οι αναβάσεις που πραγματοποιούνται συνήθως δεν περιλαμβάνουν τμήματα που υπερβαίνουν τον III βαθμό δυσκολίας της κλίμακας UIAA.
(Η κλίμακα UIAA (International Climbing and Mountaineering Federation) είναι το διεθνές σύστημα βαθμολόγησης της τεχνικής δυσκολίας μιας αναρριχητικής διαδρομής σε βράχο).
Σύνοψη: Η ορειβατική πεζοπορία αποτελεί τη γέφυρα μεταξύ της απλής πεζοπορίας και της τεχνικής αναρρίχησης, καθώς απαιτεί γνώσεις προσανατολισμού και ενίοτε χρήση χεριών, αλλά χωρίς την ανάγκη για εξειδικευμένο αναρριχητικό εξοπλισμό σε συνεχή βάση.
Ασφαλισμένη διαδρομή (Via Ferrata)
Η πιο δυναμική έκφραση της ορειβασίας σε ερασιτεχνικό επίπεδο. Πρόκειται για μια αναρριχητική διαδρομή που έχει γίνει προσβάσιμη και έχει ασφαλιστεί με τεχνητά μέσα, όπως σιδερένια πατήματα, σκάλες, αλυσίδες ή ατσάλινα συρματόσχοινα που διατρέχουν το πεδίο. Αρχικά, με αυτόν τον τρόπο ασφαλίζονταν με φειδώ δημοφιλείς ορεινές διαδρομές που ακολουθούσαν τις φυσικές γραμμές του αναγλύφου. Αυτές οι διαδρομές εντάχθηκαν αργότερα στο πλαίσιο της ορειβατικής πεζοπορίας. Στη συνέχεια, όμως, αυτή η δραστηριότητα εισχώρησε και σε απότομες ορθοπλαγιές. Οι καθορισμένες διαδρομές διασχίζουν κάθετους και αρνητικούς τοίχους, όπου τα τεχνητά βοηθήματα που έχουν εγκατασταθεί με κατασκευαστικές-βιομηχανικές μεθόδους χρησιμεύουν πρωτίστως για την υπερνίκηση της βαρύτητας. Αν εφαρμόσουμε αυστηρή λογική, πρόκειται ουσιαστικά για ένα είδος «ψυχαγωγικής τεχνικής αναρρίχησης».
Τεχνητές Πίστες
Στο φυσικό περιβάλλον, απαραίτητη προϋπόθεση για την πραγματοποίηση μιας ορειβατικής εξόρμησης είναι ο κατάλληλος καιρός, ο οποίος δεν είναι πάντα δεδομένος. Το πρώτο κίνητρο για την κατασκευή τεχνητών πιστών ήταν η προσπάθεια αποφυγής των καιρικών συνθηκών. Το δεύτερο κίνητρο ήταν η ανάγκη των αθλητών αναρρίχησης για ένα προπονητικό περιβάλλον όπου θα μπορούσαν να προπονούνται και εκτός της καλοκαιρινής περιόδου. Οι πρώτες τεχνητές πίστες αναρρίχησης, που μιμούνται το περιβάλλον των βράχων, άρχισαν να δημιουργούνται σε μεγαλύτερο αριθμό με την ανάπτυξη της «γυμναστικής» προσέγγισης της ορειβασίας.
Η χρήση των τεχνητών πιστών είναι κυρίως προπονητική, για ορειβάτες όλων των κατηγοριών και αγωνισμάτων. Η αθλητική αναρρίχηση επιδόσεων σε τεχνητές πίστες εκφράζεται με τον πιο έντονο τρόπο στους αγώνες αναρρίχησης. Η αγωνιστική αναρρίχηση σε τεχνητές πίστες είναι μια καθαρά διαγωνιστική δραστηριότητα στο πλαίσιο της ορειβασίας, η οποία διαθέτει όλα τα τυπικά χαρακτηριστικά των αγώνων, όπως κανόνες, κριτές και βάθρα νικητών. Οι αγώνες διεξάγονται στη δυσκολία (lead), στην ταχύτητα (speed), στο bouldering, καθώς και στην αναρρίχηση σε τεχνητό πάγο ή στο drytooling.
Ορειβατικό Σκι (Skialpinismus)
Ο όρος «ορειβατικό σκι» είναι μια συλλογική ονομασία που περιλαμβάνει όλες τις ορειβατικές δραστηριότητες που διεξάγονται στα βουνά με τη χρήση σκι. Στην αρχική του μορφή, επρόκειτο κυρίως για τον συνδυασμό μιας ορειβατικής ανάβασης με μια κατάβαση με σκι, ή για ορεινές διασχίσεις με σκι. Το ορειβατικό σκι με αυτή την έννοια θεωρείται μία από τις παραδοσιακές μορφές ορειβασίας.
Η ευκολότερη μορφή του ονομάζεται mountain skitouring, ενώ ο αρχικός όρος «skialpinismus» χρησιμοποιείται σήμερα περισσότερο για να περιγράψει την πιο απαιτητική μορφή αυτού του αθλήματος.
Στο ορειβατικό σκι διοργανώνονται επίσης αγώνες, οι οποίοι το τελευταίο διάστημα έχουν αποκτήσει μεγάλη δημοτικότητα.
Συνδυαστικά Αγωνίσματα
Κλείνοντας την επισκόπηση των ορειβατικών μορφών και αγωνισμάτων, θα αναφέρουμε επίσης τα συνδυαστικά αγωνίσματα, όπου στοιχεία της ορειβασίας εισχωρούν σε άλλα αθλήματα ή δραστηριότητες. Η ορειβασία σε συνδυασμό με τη σπηλαιολογία ονομάζεται σπηλαιο-ορειβασία , ενώ η ορειβασία σε συνδυασμό με το παραπέντε ονομάζεται paraglidealpinismus. Στα νέα συνδυαστικά αγωνίσματα μπορούμε επίσης να συμπεριλάβουμε το δημοφιλές σήμερα canyoning (διάσχιση φαραγγιών).
Αφήστε μια απάντηση